Harige nachtschade (Solanum physalifolium) blijkt een nieuwe, primaire bron voor Phytophthora. Dit is afgelopen jaar aan het licht gekomen in een perceel wortelen in West-Brabant waar pleksgewijs harige nachtschade in voorkwam. Het aantastingsbeeld op dit onkruid vertoonde opvallende gelijkenissen met aardappelen die aangetast zijn door Phytophthora. Onderzoek uitgevoerd door Wageningen Research heeft inmiddels bevestigd dat het gaat om Phytophthora infestans, stam EU_36 A2.
,,Harige nachtschade komt van oorsprong uit Zuid Amerika en wordt ook wel Argentijnse of groene nachtschade genoemd. Internationaal wordt de plant als invasief onkruid geclassificeerd. In delen van de Verenigde Staten veroorzaakt de plant flinke problemen zowel in aardappelen als in vollegrondsgroenten’’, zo weet Albert Schirring, aardappelspecialist bij Bayer Crop Science Duitsland. Volgens hem is de plant ook in Nederland in opmars, waarbij de verspreiding vooral plaatsvindt vanuit het rivierengebied naar de rest van het land.
Albert Schirring is Crop lead aardappelen bij Bayer CropScience op het hoofdkantoor in Duitsland.
Harige nachtschade vormt volgens Schirring een potentiële bedreiging voor de aardappelteelt - en dan met name voor de beheersing van ziekten. ,,De plant is niet alleen een uitstekende waardplant voor Phytophthora infestans, maar ook voor Alternaria solani en Verticillium dahliae. Dat maakt de dreiging nog eens extra groot.’’ Hij wijst daarbij op het zuiden van Zweden, waar harige nachtschade al een aantal jaren een probleem is. ,,Ook daar is Phytophthora aangetroffen in harige nachtschade, eveneens in een perceel wortelen. In dit soort open gewassen kan dit onkruid zich explosief ontwikkelen en het hele perceel overwoekeren, zo weten ze daar inmiddels. We zijn dus gewaarschuwd: harige nachtschade kan wel eens een gamechanger worden bij de beheersing van Phytophthora.’’
‘In open gewassen als wortels en uien kan harige nachtschade zich explosief ontwikkelen’
"Harige nachtschade potentiële bedreiging voor aardappelteelt"
‘Schimmel past zich snel aan’
Schirring benadrukt dat het vooralsnog alleen om harige nachtschade gaat; onderzoek in Zweden heeft aangetoond dat Phytophthora infestans geïsoleerd van harige nachtschade niet in staat is om zwarte nachtschade (Solanum nigrum) of bitterzoet (Solanum dulcamara) aan te tasten. ,,Maar’’, zo zegt de aardappelspecialist er meteen bij, ,,De Phytophthora-schimmel evolueert snel en past zich voortdurend aan. Wilde Solanum-soorten uit Zuid-Amerika zijn weliswaar een rijke bron voor resistentie-genen, maar Phytophthora lijkt zijn weg nu toch terug gevonden te hebben naar de natuur. De stam EU_36 A2 laat in ieder geval zien dat ze het vermogen heeft om natuurlijke resistentiegenen zoals deze voorkomen in harige nachtschade te doorbreken.’’
Harige nachtschade - ook wel Argentijnse of groene nachtschade genoemd - is een eenjarige, dichtbehaarde nachtschadesoort. De plant gedijt goed in open, vochtige grond en kan zich zeer snel verspreiden.
Gerichte onkruidbestrijding
Om harige nachtschade de kop in te drukken is volgens Schirring een effectieve onkruidbestrijding van groot belang. Deze zal gericht moeten zijn op de gehele rotatie en met name in de open gewassen, zoals wortelen en uien. ,,Waar het om gaat is dat we de zadenbank van nachtschade-onkruiden zo laag mogelijk houden. Dat is de meest effectieve maatregel om vermeerdering en overwintering van Phytophthora op deze nieuwe gastheer te reduceren’’, zo stelt hij. Voor de beste bestrijdingsstrategie verwijst hij graag naar de (regionale) gewasbeschermingsadviseurs. ,,Zij zullen daar een passende strategie voor kunnen opstellen.’’
Harige nachtschade komt vooral voor rond de grote rivieren en in het zuiden van Nederland. De afgelopen jaren heeft het onkruid zich zeer snel verspreid.
Verder zal harige nachtschade actief in de monitoring moeten worden opgenomen, zodat de kennis over Phytophthora infestans in harige nachtschade verder vergroot en verdiept wordt. ,,Dit moeten we als sector echt samen doen, want de belangen zijn groot’’, zo benadrukt Schirring nog maar eens. Hij roept daarom op om bij waargenomen aantastingen in harige nachtschade contact op te nemen met Trudy van den Bosch van Wageningen Research (mail: Trudy.vandenbosch@wur.nl).
Afvalhopen blijven een belangrijke bron voor (vroege) uitbraken van Phytophthora. Afdekken per 1 april is wettelijk verplicht, maar nog steeds gebeurt dat niet overal even goed.
Zo moet het: een goed en volledig afdekte afvalhoop. De TaskForce Phytophthora doet dit jaar ook een extra beroep op volkstuinders om afvalhopen af te dekken en aardappelopslag effectief te bestrijden.